เซอร์เบียเปลี่ยนรัฐบาล จับตาโครงการจีนถูกตรวจสอบ แต่สัมพันธ์เศรษฐกิจอาจไม่สะดุด

การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งสำคัญในเซอร์เบียกำลังสร้างคำถามเกี่ยวกับอนาคตการลงทุนของจีน หลังกลุ่มการเมือง Student List ซึ่งได้รับแรงสนับสนุนจากขบวนการนักศึกษา ชนะการเลือกตั้งรัฐสภาเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2026 และเตรียมเข้ามาบริหารประเทศแทนพรรค Serbian Progressive Party (SNS) ของอดีตประธานาธิบดี Aleksandar Vučić

แม้รัฐบาลใหม่ส่งสัญญาณเตรียมตรวจสอบโครงการภาครัฐ รวมถึงโครงการที่มีบริษัทจีนเป็นผู้รับเหมา แต่นักวิเคราะห์และผู้เกี่ยวข้องในภาคธุรกิจประเมินว่า การเปลี่ยนรัฐบาลครั้งนี้ไม่น่าจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างจีนกับเซอร์เบีย

รายงานจาก South China Morning Post (SCMP) วันที่ 30 ตุลาคม 2026 ระบุว่า ความเคลื่อนไหวดังกล่าวเกิดขึ้นหลัง Student List จัดแถลงข่าวครั้งแรกนับตั้งแต่ชนะการเลือกตั้ง โดยเรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ระดับสูงหลายรายลาออก และให้มีการตรวจสอบโครงการที่ใช้งบประมาณภาครัฐ

ประเด็นสำคัญจึงไม่ได้อยู่ที่บริษัทจีนจะต้องถอนตัวออกจากเซอร์เบียหรือไม่เพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการที่รัฐบาลใหม่จะกำหนดมาตรฐานความโปร่งใสและการตรวจสอบสัญญาอย่างไร

Student List ชนะเลือกตั้ง ปิดฉากอำนาจทางการเมืองเดิม
การเลือกตั้งรัฐสภาเซอร์เบียเมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2026 นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองครั้งใหญ่ หลัง Student List เอาชนะพรรค SNS ที่ครองอำนาจมายาวนาน

ชัยชนะดังกล่าวเกิดขึ้นหลังการประท้วงที่นำโดยนักศึกษา ซึ่งเรียกร้องให้มีการปฏิรูปสถาบันทางการเมือง ความโปร่งใส และความรับผิดชอบของภาครัฐ

หนึ่งในข้อเรียกร้องสำคัญของกลุ่มผู้ชนะการเลือกตั้งคือการตรวจสอบการดำเนินงานของรัฐบาลชุดก่อน โดยเฉพาะโครงการขนาดใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับงบประมาณและสัญญาของรัฐ

ในการแถลงข่าวเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 29 ตุลาคม Student List เรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ระดับสูงหลายรายลาออก พร้อมประกาศแนวทางตรวจสอบโครงการภาครัฐ ซึ่งบางส่วนมีบริษัทจีนเข้าร่วมเป็นผู้รับเหมา

อย่างไรก็ตาม การประกาศตรวจสอบไม่ได้หมายความว่าโครงการทั้งหมดจะถูกยกเลิก หรือบริษัทที่เข้าร่วมจะถูกตัดสินว่ากระทำผิด เพราะผลลัพธ์ยังขึ้นอยู่กับกระบวนการตรวจสอบและข้อเท็จจริงของแต่ละโครงการ

ทำไมบริษัทจีนจึงจับตาการเปลี่ยนรัฐบาลเซอร์เบีย
จีนและเซอร์เบียมีความร่วมมือทางเศรษฐกิจมาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะด้านโครงสร้างพื้นฐาน การลงทุน และโครงการที่เกี่ยวข้องกับ Belt and Road Initiative หรือข้อริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง

ในช่วงที่ Vučić มีอำนาจทางการเมือง บริษัทจีนได้ขยายบทบาทในเซอร์เบียผ่านการเข้าร่วมโครงการขนาดใหญ่และความร่วมมือกับภาครัฐ

เมื่อรัฐบาลใหม่ประกาศจะทบทวนโครงการเหล่านี้ จึงเกิดคำถามว่าข้อตกลงที่ทำไว้ก่อนหน้านี้จะได้รับผลกระทบมากน้อยเพียงใด

สำหรับบริษัทที่ดำเนินธุรกิจอยู่แล้ว ความไม่แน่นอนอาจเกี่ยวข้องกับระยะเวลาการอนุมัติ การตรวจสอบสัญญา เงื่อนไขการจัดซื้อจัดจ้าง และความต่อเนื่องของโครงการ

แต่การเปลี่ยนรัฐบาลไม่ได้ทำให้ผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจที่ทั้งสองประเทศมีร่วมกันหมดความสำคัญไปทันที

นักวิเคราะห์และผู้เกี่ยวข้องในภาคธุรกิจที่ SCMP อ้างถึงจึงประเมินว่า ความสัมพันธ์ทางธุรกิจระหว่างจีนกับเซอร์เบียไม่น่าจะเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง แม้รัฐบาลใหม่จะให้ความสำคัญกับการตรวจสอบมากขึ้น

ตรวจสอบโครงการรัฐ ไม่เท่ากับยุติความร่วมมือกับจีน
สิ่งสำคัญที่ต้องแยกให้ออกคือ การตรวจสอบโครงการที่ดำเนินการภายใต้รัฐบาลเดิม กับการเปลี่ยนนโยบายความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับต่างประเทศทั้งหมด

การตรวจสอบอาจมุ่งไปที่กระบวนการอนุมัติ ความโปร่งใสในการทำสัญญา หรือการใช้จ่ายงบประมาณของภาครัฐ ขณะที่การยุติความร่วมมือทางเศรษฐกิจเป็นการตัดสินใจที่มีขอบเขตกว้างกว่า

รายงานของ SCMP ไม่ได้ระบุว่ารัฐบาลใหม่มีคำสั่งยกเลิกสัญญากับบริษัทจีนทั้งหมด หรือประกาศห้ามบริษัทจีนเข้าร่วมโครงการในอนาคต

ดังนั้น การตีความว่าการเปลี่ยนรัฐบาลจะทำให้การลงทุนจีนในเซอร์เบียสิ้นสุดลงทันที จึงยังไม่มีข้อมูลรองรับ

ในทางกลับกัน การตรวจสอบโครงการอาจทำให้การดำเนินธุรกิจต้องอยู่ภายใต้การกำกับดูแลที่เข้มงวดขึ้น ซึ่งเป็นประเด็นที่บริษัทต่างชาติทุกแห่งที่ทำสัญญากับภาครัฐจำเป็นต้องติดตาม

บทเรียนจากฮังการี เมื่อรัฐบาลใหม่ทบทวนสัญญาเดิม
SCMP เปรียบเทียบสถานการณ์ในเซอร์เบียกับการเปลี่ยนรัฐบาลในฮังการี ซึ่งมีบริษัทจีนเข้าไปลงทุนและดำเนินโครงการจำนวนมากเช่นกัน

หลัง Peter Magyar เอาชนะ Viktor Orbán และขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีฮังการี เขาได้เรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ระดับสูงลาออก พร้อมส่งสัญญาณว่าจะตรวจสอบสัญญาของรัฐบาลเดิมอย่างเข้มงวดมากขึ้น

ความคล้ายคลึงกันของทั้งสองประเทศคือ การที่รัฐบาลใหม่เข้ามาบริหารหลังจากผู้นำเดิมครองอำนาจมายาวนาน และประกาศให้ความสำคัญกับความโปร่งใสของโครงการภาครัฐ

ในเวลาเดียวกัน ทั้งเซอร์เบียและฮังการีต่างมีความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับจีนที่พัฒนาขึ้นในช่วงรัฐบาลก่อนหน้า

การเปรียบเทียบนี้ช่วยให้เห็นว่าการเปลี่ยนรัฐบาลอาจนำไปสู่การตรวจสอบโครงการที่เข้มงวดขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องหมายถึงการตัดความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับจีนโดยสิ้นเชิง

อย่างไรก็ตาม เซอร์เบียและฮังการีมีโครงสร้างเศรษฐกิจและสถานะความสัมพันธ์กับสหภาพยุโรปแตกต่างกัน จึงไม่สามารถสรุปว่าผลลัพธ์จะเหมือนกันทุกประการ

จีนส่งสัญญาณพร้อมร่วมมือกับรัฐบาลใหม่
นอกจากมุมมองของภาคธุรกิจแล้ว ท่าทีของรัฐบาลจีนยังเป็นอีกปัจจัยที่สะท้อนแนวโน้มความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ

เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม กระทรวงการต่างประเทศจีนระบุว่าพร้อมทำงานร่วมกับรัฐบาลใหม่ของเซอร์เบีย โดยย้ำหลักการไม่แทรกแซงกิจการภายในของประเทศอื่น และเคารพการตัดสินใจของประชาชนเซอร์เบีย

โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน Guo Jiakun กล่าวว่า จีนให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์กับเซอร์เบีย และพร้อมส่งเสริมความเข้าใจและความไว้วางใจระหว่างกันบนพื้นฐานของความเท่าเทียมและการเคารพซึ่งกันและกัน

ท่าทีดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าปักกิ่งยังต้องการรักษาความต่อเนื่องของความสัมพันธ์ทวิภาคี แม้ฝ่ายการเมืองที่เคยเป็นพันธมิตรสำคัญจะพ่ายแพ้ในการเลือกตั้ง

อย่างไรก็ตาม ความพร้อมในการร่วมมือระดับรัฐบาลยังไม่ใช่หลักประกันว่าโครงการธุรกิจทุกแห่งจะดำเนินต่อไปโดยไม่มีการเปลี่ยนแปลง

ความเสี่ยงที่ธุรกิจจีนต้องติดตาม
สำหรับบริษัทจีนที่ดำเนินงานในเซอร์เบีย ประเด็นสำคัญในระยะต่อไปคือแนวทางตรวจสอบโครงการของรัฐบาลใหม่จะครอบคลุมเรื่องใดบ้าง และจะส่งผลต่อสัญญาที่มีอยู่มากน้อยเพียงใด

หากมีการทบทวนเงื่อนไขการจัดซื้อจัดจ้างหรือขั้นตอนอนุมัติโครงการ บริษัทที่เกี่ยวข้องอาจต้องจัดเตรียมข้อมูลและเอกสารเพิ่มเติมเพื่อรองรับการตรวจสอบ

ในขณะเดียวกัน รัฐบาลใหม่ก็ต้องบริหารความคาดหวังของประชาชนที่ต้องการเห็นการปฏิรูป พร้อมรักษาความต่อเนื่องของเศรษฐกิจและการลงทุน

การตัดสินใจเกี่ยวกับโครงการขนาดใหญ่จึงอาจต้องคำนึงถึงทั้งความโปร่งใส ความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ภาระผูกพันตามสัญญา และผลกระทบต่อการดำเนินงานที่กำลังเกิดขึ้น

ข้อสังเกตเหล่านี้เป็นประเด็นความเสี่ยงทางธุรกิจที่อาจเกิดขึ้น ไม่ใช่ข้อสรุปว่าโครงการใดโครงการหนึ่งถูกระงับหรือมีการกระทำผิดแล้ว

อนาคตความสัมพันธ์จีน–เซอร์เบียจะเป็นอย่างไร
การเปลี่ยนรัฐบาลเซอร์เบียเป็นเหตุการณ์ทางการเมืองที่สำคัญ แต่ทิศทางความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับจีนยังไม่สามารถตัดสินได้จากผลการเลือกตั้งเพียงอย่างเดียว

ในระยะสั้น สิ่งที่ต้องติดตามคือการจัดตั้งรัฐบาลใหม่ รายละเอียดของกระบวนการตรวจสอบโครงการภาครัฐ และท่าทีต่อการลงทุนต่างชาติ

ในระยะยาว ความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับเซอร์เบียจะขึ้นอยู่กับความสามารถของทั้งสองฝ่ายในการรักษาความร่วมมือทางเศรษฐกิจภายใต้เงื่อนไขทางการเมืองและกฎระเบียบที่อาจเปลี่ยนไป

แม้ Student List จะประกาศตรวจสอบโครงการที่เกี่ยวข้องกับบริษัทจีน แต่ข้อมูลจากนักวิเคราะห์และผู้เกี่ยวข้องในภาคธุรกิจยังชี้ว่า ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่ดำเนินมาเป็นเวลาหลายปีไม่น่าจะเปลี่ยนแปลงอย่างฉับพลัน

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าจีนจะยังลงทุนในเซอร์เบียหรือไม่ แต่คือบริษัทจีนจะดำเนินธุรกิจอย่างไรภายใต้รัฐบาลใหม่ที่ให้ความสำคัญกับการตรวจสอบและความโปร่งใสมากขึ้น

ที่มา: South China Morning Post (SCMP) รายงานโดย Xiaofei Xu เผยแพร่วันที่ 30 ตุลาคม 2026