นักวิจัยพัฒนาสิ่งทอจากเชื้อรามีชีวิต ซ่อมแซมตัวเองได้ และอาจไม่ต้องซักในอนาคต

นักวิจัยพัฒนาวัสดุที่อาจนำไปพัฒนาเป็นเสื้อผ้าในอนาคต ซ่อมแซมตัวเองและทำความสะอาดตัวเองได้

แนวคิดใหม่ของสิ่งทอที่ยังมีชีวิต
นักวิจัยกำลังพัฒนาวัสดุสิ่งทอรูปแบบใหม่ที่สร้างจาก เชื้อรามีชีวิต (Living Fungi) ซึ่งสามารถ ซ่อมแซมความเสียหายและทำความสะอาดตัวเองได้ แตกต่างจากวัสดุทดแทนหนังจากไมซีเลียม (Mycelium) ที่มีจำหน่ายในปัจจุบัน ซึ่งมักผ่านกระบวนการที่ทำให้เซลล์ของเชื้อราตายก่อนนำไปใช้งาน

งานวิจัยนี้เป็นส่วนหนึ่งของแนวคิด Engineered Living Materials (ELMs) หรือวัสดุที่ยังคงมีองค์ประกอบของสิ่งมีชีวิต ทำให้วัสดุสามารถตอบสนองต่อสภาพแวดล้อม ฟื้นฟูตัวเอง และอาจพัฒนาคุณสมบัติใหม่ได้ในอนาคต

ใช้ไมซีเลียมสร้างวัสดุที่ฟื้นตัวได้
หัวใจของเทคโนโลยีคือ ไมซีเลียม (Mycelium) หรือเส้นใยของเชื้อรา ซึ่งทำหน้าที่คล้ายระบบราก โดยนักวิจัยออกแบบกระบวนการผลิตให้เซลล์ของเชื้อรายังคงมีชีวิตอยู่ หลังจากขึ้นรูปเป็นแผ่นวัสดุแล้ว เมื่อวัสดุเกิดรอยขีดข่วนหรือความเสียหาย สามารถกระตุ้นให้เชื้อราเจริญเติบโตและเชื่อมประสานรอยแตกได้อีกครั้งภายใต้สภาพแวดล้อมที่เหมาะสม

ผลการทดลองก่อนหน้านี้พบว่า วัสดุสามารถฟื้นฟูความแข็งแรงได้หลังเกิดความเสียหาย แม้กระบวนการซ่อมแซมยังใช้เวลาหลายวัน และยังอยู่ในระดับห้องปฏิบัติการ

อาจพัฒนาให้ทำความสะอาดตัวเองได้ในอนาคต
นอกจากความสามารถในการซ่อมแซมตัวเอง นักวิจัยยังมองถึงการพัฒนาวัสดุให้มีคุณสมบัติ ทำความสะอาดตัวเอง (Self-cleaning) โดยอาศัยการทำงานของสิ่งมีชีวิตภายในวัสดุ เพื่อลดความจำเป็นในการซักผ้า ลดการใช้น้ำ พลังงาน และสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมสิ่งทอ

หากพัฒนาได้สำเร็จ วัสดุลักษณะนี้อาจช่วยยืดอายุการใช้งานของเสื้อผ้า ลดการเกิดขยะสิ่งทอ และสนับสนุนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ที่มุ่งใช้ทรัพยากรให้เกิดประโยชน์สูงสุด

ยังต้องแก้โจทย์ด้านความทนทานและการผลิต
แม้ผลการทดลองจะน่าสนใจ แต่นักวิจัยยอมรับว่ายังมีความท้าทายหลายด้าน เช่น การเพิ่มความแข็งแรงของวัสดุ การควบคุมการเจริญเติบโตของเชื้อรา อายุการใช้งาน การผลิตในระดับอุตสาหกรรม และการรักษาสมดุลระหว่างการคงชีวิตของเชื้อรากับการใช้งานจริงของผู้บริโภค

ปัจจุบันวัสดุจากไมซีเลียมหลายชนิดถูกนำมาใช้เป็นวัสดุทดแทนหนังสัตว์แล้ว แต่ส่วนใหญ่ไม่ได้มีคุณสมบัติซ่อมแซมตัวเอง เพราะเซลล์ของเชื้อราถูกทำให้หยุดการเจริญเติบโตก่อนนำไปผลิตเป็นสินค้า

อาจเปลี่ยนแนวทางการผลิตเสื้อผ้าในอนาคต
ผู้วิจัยมองว่า หากเทคโนโลยีวัสดุชีวภาพที่ยังมีชีวิตพัฒนาไปถึงระดับใช้งานจริง อาจนำไปสู่เสื้อผ้าที่ ซ่อมแซมตัวเอง ปรับตัวต่อสภาพแวดล้อม และมีอายุการใช้งานยาวนานขึ้น อย่างไรก็ตาม งานวิจัยยังอยู่ในช่วงพัฒนา และยังต้องผ่านการทดสอบเพิ่มเติมก่อนนำไปใช้เชิงพาณิชย์

ที่มา : New Scientist